Atelier 9 februari
Het laatste Onderwijs Pioniers Atelier is alweer achter de rug. Het Atelier was dan ook vooral gericht op de slotbijeenkomst van 23 maart en de presentaties die daar gegeven worden. Vooral dat laatste bleek bij sommige Pioniers voor wat zenuwen te zorgen.
Gelukkig was daar Neske Beks. Neske is Vlaamse, woont in Amsterdam en is theatermaker, filmmaker, presentator en schrijver. Kortom, een storyteller. Tijdens het Atelier heeft zij niet haar eigen verhaal verteld, maar de Pioniers tips gegeven over manieren van presenteren, opdat zij 23 maart vol zelfvertrouwen de jury kunnen overtuigen van hun project. Natuurlijk was een kort praatje van Neske niet voldoende. De Pioniers moesten ook daadwerkelijk laten zien wat zij in huis hebben.
Neske had verschillende opdrachten voor de Pioniers in petto waarbij ze bijvoorbeeld steeds harder moesten spreken, overdreven bewegingen maken en een sprookje vertellen. Het gelach was niet van de lucht, maar ondertussen had iedereen door welke boodschappen er verborgen lagen in de opdrachten. Het ging om samenwerken en improviseren, om spreken met je ogen en stevig op je benen staan. Het ging om overdrijven en versimpelen, om je energie te laten zien aan je publiek.
Aan het eind van de sessie gaf Neske de Pioniers nog een aantal tools mee die belangrijk zijn voor presentaties. Waar ze vooral op hamerde was de focus van de presentatie: wat ga je vertellen? Het is belangrijk dat je het onderwerp kent, het verhaal duidelijk hebt, dat je de inhoud van je verhaal kent. Daarnaast is het natuurlijk ook heel belangrijk dat je je zaken op orde hebt. Deze en andere tips werden ijverig opgeschreven door de Pioniers.
Hierna was het tijd voor het meer zakelijke gedeelte. De laatste huishoudelijke mededelingen werden gedaan en de Pioniers konden vragen stellen over de slotbijeenkomst. Het was fijn om te zien dat ze dit massaal deden, want dat betekent dat ze zich al aan het voorbereiden zijn op 23 maart!
Aan het eind van het Atelier was er tijd voor een borrel. Erg lang duurde deze alleen niet, want de meeste Pioniers gingen vanwege het winterweer en de aangepaste treindienstregeling weer op tijd naar huis.
Tot 23 maart!
Atelier 14 december
In de donkere wintermaanden zijn het de uitverkoren Pioniers die druk bezig zijn om met hun project vernieuwing binnen de school te bewerkstelligen. 14 december was het tijd om de Pioniers weer ervaringen uit te laten wisselen en te laten inspireren door verschillende sprekers tijdens het tweede atelier. Dit atelier stond in het teken van ‘Lerend Leiderschap’.
Astrid Timmermans opende de middag. Zij is Pionier uit de vorige editie van Onderwijs Pioniers (po) en heeft haar project weten te realiseren tot een succesvol en lopend project genaamd Leskracht; de Regenboog Wereldkist. Zij heeft met dit project een onderwijsvorm ontwikkeld die kinderen meer betrekt bij het onderwijs (www.leskracht.nl).
Astrid vertelde over haar obstakels en haar overwinningen, haar moeilijke momenten en haar krachtmomenten. Ze nam met de aanwezigen een aantal stappen door die zij als cruciaal heeft ervaren voor een succesvol Pioniersproject. Zo gaf zij onder andere als tip dat de Pioniers bij het project critical friends moeten betrekken, mensen die enthousiast zijn maar ook kritisch meedenken. Ook is het aan te raden om specialisten uit te nodigen die kennis van zaken hebben en kunnen inspireren in de ontwerpfase van het project. Een derde tip was: houd de onderzoeksvraag steeds in het achterhoofd: wat zijn wij aan het doen? Dit zorgt dat je dicht bij je project blijft en één en hetzelfde doel nastreeft.
Na een korte pauze was het woord aan Dick Middelhoek (Bureau Overleren).
Dick werkte in 2002 als docent op een VMBO-school in de Bijlmer. Hij ontwikkelde daar de (V)MBO Business School. Hij werkte vanuit de vraag: hoe krijg ik het voor elkaar? Hoe zorg ik ervoor dat de leerlingen leren en zelf enthousiast en gemotiveerd zijn om te leren? Door bijvoorbeeld de leerlingen zelf te laten werken met de leerstof, leert een leerling door te doen, aldus Dick.
Tijdens de gesprekken in de loop van de middag kwamen verschillende aanvullende punten naar voren. Voor Pioniers is het bijvoorbeeld belangrijk om een sponsor te zoeken. Dit is een formele of informele leider die in woord en gebaar het project blijft steunen in moeilijke tijden. Ook moet een Pionier energie stoppen in zaken en mensen waarvan hij verwacht dat ze het initiatief verder brengen. Het project moet concreet en persoonlijk blijven, neem kleine stappen en vier succes(jes). Ga aan de slag. Door te doen leer je, maar blijf open staan voor feedback.
Beelden werden erbij betrokken om de Pioniers inzicht te bieden in ‘de wereld van innovatieprocessen’. Tijdens de borrel werd uitgebreid nagepraat over de informatie die deze middag voorbij was getrokken. Tips die de Pioniers aan elkaar meegaven waren: “Succeservaringen delen”, “huur experts in” en: ”je kan niets veranderen aan de wind, maar je kan wel je zeilen bijstellen.”
Tot het volgende atelier!
Atelier 13 oktober
Het was het zover. De trappen van Kennisland werden bestegen door de Pioniers, bewapend met een foto van hun project, een goede voorbereiding en een hoop enthousiasme. Het eerste atelier, waar de Pioniers elkaar zouden ontmoeten en elkaars projecten zouden leren kennen, ging van start.
Na een kort welkom, was het woord aan de Pioniers zelf. Posters werden uitgerold, PowerPoint presentaties geïnstalleerd en kelen geschraapt. De Pioniers pakten uit om op een originele manier de andere Pioniers kennis te laten maken met het project waar ze inmiddels mee begonnen waren. Alle Pioniers luisterden vol aandacht en hier en daar zag je herkenning en bewondering voor elkaars projecten. Zo zijn er bijvoorbeeld projecten die aan de slag gaan met onderwijsruimtes en hoe je deze het best in kan richten, andere projecten wil docenten van elkaar laten leren. Het enthousiasme steeg en de honger naar vernieuwing werd groter.
Vervolgens gaf Iselien Nabben een interactieve presentatie met als thema: “Vernieuwen in organisaties”. Hierin werd aandacht geschonken aan verschillende perspectieven op verandering teweeg brengen in organisaties. Zo kan je vernieuwing in organisaties zien als “lastig” en dat je mensen moet meekrijgen die eigenlijk niet willen, maar je kan er ook vanuit gaan dat mensen zichzelf motiveren mits je de juiste omstandigheden schept en het goede voorbeeld geeft. Je kan je richten op het creëren van draagvlak en op de mensen die geen voorstander zijn van je project, maar je kan ook weerstand voorkomen door vooral aandacht te schenken aan medestanders en beseffen dat een goed plan zichzelf uiteindelijk verkoopt. Iselien gaf aan dat je mensen moet betrekken, maar niet moet forceren. Haal energie uit het samenwerken met bondgenoten. Sta open voor kritiek, maar verlies je niet in de al te negatieve tegenhangers.
De kick-factoren waar Iselien mee afsloot waren: Ga experimenteren, wees niet bang om fouten te maken en wees trots op het bereikte resultaat!
Naar aanleiding van de opdracht “teken je organisatie” tekenden de Pioniers de organisatie, chaotisch door elkaar, strak geordend of juist symbolisch (leerling hartje, leraar). Hierdoor werd soms op zeer grappige en soms op een confronterende manier duidelijk hoe de schoolorganisaties ervaren worden.
In kleinere groepen ging de middag verder, waarin de Pioniers de eigen innovatieve raderen lieten draaien. Zo konden de Pioniers aan elkaar vragen stellen over elkaars initiatieven en oplossingen delen voor uitdagingen waar zij mee te maken hebben. Dit zorgde ervoor dat de Pioniers soms opnieuw naar het project moesten kijken. Vragen die hieruit voortkwamen waren: wat willen wij en wat zijn de grenzen? In andere groepjes ontstond de vraag: hoe zorgen wij ervoor dat leerkrachten naar hun eigen handelen willen kijken en hierop willen reflecteren. Maar ook was in een groep de vraag hoe je eigenaarschap van het project creëert bij collega’s en hoe je het eigenaarschap versterkt?
Dat Pioniers uit alle hoeken van Nederland het leuk en inspirerend vinden elkaar te ontmoeten bleek deze eerste dag eens te meer. De laatste pioniers verlieten tegen 20.00 het pand. Naar verluidt soms zelfs nog het nachtleven van Amsterdam in. Kortom, een sfeer zoals een Onderwijs Pioniers-bijeenkomst betaamt. Tot Het volgende atelier!